چک برگشتی یکی از ناخوشایندترین رویدادهای مالی است: پولی که فکر می‌کردید رسیده، نرسیده است. ولی اگر چک برگشتی درست در حساب‌ها ثبت نشود، دو مشکل اضافه پیدا می‌کنید: مشتری در دفاتر بی‌حساب به نظر می‌رسد و دارایی شما بیشتر از واقع نشان داده می‌شود.
فهرست مطالب
چرا ثبت حسابداری لازم است؟
وقتی چک را دریافت کردید، بدهی مشتری بسته شد و چک به اسناد دریافتنی رفت. حالا که چک برگشت خورده:
- آن چک دیگر دارایی قابل وصول عادی نیست.
- بدهی مشتری باید دوباره باز شود؛ چون هنوز پولی نداده.
ثبت حسابداری
چک ۲۰ میلیونی مشتری که در جریان وصول بوده، برگشت خورده:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| مشتری | ۲۰ | |
| اسناد در جریان وصول | ۲۰ |
اگر چک هنوز در دست بوده و قبل از سپردن به بانک معلوم شده که برگشت می‌خورد، طرف بستانکار «اسناد دریافتنی» است.
بعضی کسب‌وکارها چک‌های برگشتی را در حساب جداگانه‌ای مثل «چک‌های برگشتی» نگه می‌دارند تا از مطالبات عادی جدا دیده شوند. در هر حال، ماندهٔ مشتری باید بدهی را نشان دهد.
چک واگذارشده که برگشت خورد
اگر چک مشتری را به تأمین‌کننده داده بودید و برگشت خورده، تأمین‌کننده آن را به شما برمی‌گرداند و بدهی شما به او دوباره باز می‌شود؛ هم‌زمان بدهی مشتری اصلی هم باز می‌شود:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| مشتری (صادرکننده یا واگذارکننده به شما) | ۲۰ | |
| تأمین‌کننده | ۲۰ |
گام‌های پیگیری
- همان روز ثبت کنید: وضعیت چک را برگشتی کنید تا ماندهٔ مشتری درست شود.
- فروش نسیهٔ تازه را متوقف کنید تا تکلیف روشن شود.
- با مشتری تماس بگیرید: گاهی کمبود موجودی موقتی است و با سپردن دوباره حل می‌شود.
- مهلت قانونی را بشناسید: اقدامات قانونی چک برگشتی مهلت‌ها و تشریفات خودش را دارد؛ با مشاور حقوقی هماهنگ کنید.
- هر تماس و قول پرداخت را ثبت کنید.
سپردن دوبارهٔ چک
اگر مشتری خواست دوباره چک را به بانک بسپارید و این بار وصول شد، وضعیت چک دوباره به جریان وصول و سپس وصول‌شده تغییر می‌کند و هر تغییر سند خودش را دارد.
پیشگیری
- سقف اعتبار برای مشتریان چکی.
- بررسی سابقهٔ چک صادرکننده از طریق سامانه‌های رسمی پیش از قبول چک‌های بزرگ.
- چک صیادی ثبت‌شده به نام شما قبول کنید.
- چک شخص ثالث را با احتیاط بیشتری بپذیرید.
پرسش‌های رایج
کارمزد بانک برای چک برگشتی را کجا ثبت کنیم؟
بهعنوان هزینهٔ بانکی، یا اگر طبق توافق قابل مطالبه از مشتری است، به حساب او.
چک برگشتی کی هزینه (سوخت) می‌شود؟
وقتی وصولش عملاً غیرممکن شده باشد و مستندات لازم را داشته باشید. پذیرش مالیاتی آن ضوابط خودش را دارد؛ با مشاور مالیاتی بررسی کنید.
در گزارش مطالبات چک برگشتی دیده می‌شود؟
اگر ماندهٔ مشتری از دفاتر خوانده شود، بله؛ چک برگشتی بدهی او را بالا می‌برد.
جمع‌بندی
چک برگشتی را همان روز ثبت کنید تا بدهی مشتری دوباره باز شود و اسناد دریافتنی واقعی بماند. اگر چک واگذار شده بوده، بدهی شما به گیرنده هم برمی‌گردد. پیگیری را منظم و مستند انجام دهید.
در پلاس حسابداری تغییر وضعیت چک به «برگشتی» سند خودکار می‌زند و بدهی صادرکننده را برمی‌گرداند؛ ماندهٔ مشتری از دفاتر خوانده می‌شود، پس چک برگشتی در مانده و گزارش‌ها فوراً دیده می‌شود. بیشتر در خزانه‌داری و چک.