کالای راکد کالایی است که مدت‌ها فروش نرفته و در انبار مانده است. هر کالای راکد یعنی پولی که در قفسه خوابیده: پولی که می‌توانست صرف خرید کالای پرفروش شود، فضایی که اشغال کرده، و خطر کهنه شدن، تاریخ گذشتن یا از مد افتادن. شناسایی به‌موقع کالای راکد یکی از ساده‌ترین راه‌های آزاد کردن نقدینگی است.
فهرست مطالب
چطور کالای راکد را شناسایی کنیم؟
۱. فروش صفر در یک بازه
ساده‌ترین تعریف: کالایی که موجودی دارد ولی در سه یا شش ماه گذشته هیچ فروشی نداشته. بازه به نوع کسب‌وکار بستگی دارد؛ برای مواد غذایی یک ماه هم زیاد است و برای قطعات صنعتی شش ماه طبیعی.
۲. نسبت موجودی به فروش
کالایی که فروش دارد ولی موجودی‌اش ده برابر فروش ماهانه است، عملاً نیمه‌راکد است.
۳. ارزش ریالی
یک کالای راکد ۵۰۰ هزار تومانی و یک کالای راکد ۵۰ میلیونی یک اندازه اهمیت ندارند. فهرست را بر اساس ارزش موجودی مرتب کنید.
یک جدول تصمیم
| وضعیت | نشانه | تصمیم پیشنهادی |
|---|---|---|
| فصلی | فروش در فصل خاص | نگه داشتن، بدون خرید تازه |
| اشتباه در خرید | از اول فروش نرفته | فروش با تخفیف، برگشت به تأمین‌کننده |
| از مد افتاده | فروش قبلی خوب، الان صفر | حراج سریع پیش از کاهش بیشتر ارزش |
| در آستانهٔ انقضا | تاریخ نزدیک | فروش ویژه، بسته‌های ترکیبی |
| لوازم یدکی کم‌مصرف | فروش کم ولی لازم | نگه داشتن حداقل مقدار |
| خراب یا غیرقابل فروش | — | ثبت ضایعات |
هزینهٔ نگه داشتن کالای راکد
صاحبان کسب‌وکار معمولاً هزینهٔ کالای راکد را دست‌کم می‌گیرند. این هزینه‌ها پنهان‌اند ولی واقعی‌اند:
- هزینهٔ فرصت پول: در شرایط تورمی، پول خوابیده هر ماه ارزش از دست می‌دهد یا فرصت خرید سودآور از دست می‌رود.
- فضا: قفسه‌ای که می‌توانست کالای پرفروش داشته باشد.
- کهنگی: کالای الکترونیکی، پوشاک و هر چیزی که مدل دارد.
- کاهش ارزش: شاید مجبور شوید ارزش دفتری‌اش را کم کنید.
حراج زودهنگام بهتر از حراج دیرهنگام
قاعدهٔ تجربی: اولین تخفیف کم‌هزینه‌ترین تخفیف است. کالایی که امروز با ۱۵ درصد تخفیف فروش می‌رود، شش ماه بعد شاید با ۴۰ درصد هم نرود.
جلوگیری بهتر از درمان
- خرید را با فروش واقعی تنظیم کنید، نه با پیشنهاد تأمین‌کننده یا تخفیف حجمی.
- حداقل و حداکثر موجودی برای هر کالا تعیین کنید.
- کالای جدید را آزمایشی و در مقدار کم بخرید.
- ماهی یک بار فهرست کالاهای راکد را نگاه کنید.
پرسش‌های رایج
کالای راکد را باید در حساب‌ها کم ارزش کنیم؟
اگر ارزش خالص فروش کالا از بهای آن کمتر شده باشد، طبق استانداردهای حسابداری ممکن است کاهش ارزش لازم باشد. این تصمیم را با حسابدار بگیرید.
کالای راکد را به تأمین‌کننده برگردانیم؟
اگر توافق برگشت دارید، بله؛ با برگشت از خرید ثبتش کنید تا هم انبار و هم بدهی شما اصلاح شود.
بازهٔ مناسب برای گزارش کالای راکد چقدر است؟
با سه ماه شروع کنید و بر اساس چرخهٔ فروش کسبوکارتان تنظیمش کنید.
جمع‌بندی
کالای راکد را با فروش صفر یا موجودی زیاد نسبت به فروش شناسایی کنید، بر اساس ارزش ریالی اولویت بدهید و برای هر نوع، تصمیم مناسبش را بگیرید: نگه داشتن، حراج، برگشت یا ثبت ضایعات. هرچه زودتر، ارزان‌تر.
گزارش «کالاهای راکد» در پلاس حسابداری کالاهای موجودی را که در بازهٔ انتخابی فروش نداشته‌اند فهرست می‌کند و گزارش «ارزش موجودی انبار» نشان می‌دهد چقدر سرمایه در هر کالا خوابیده است. بیشتر در گزارش‌های مالی و مدیریتی.
مطالب مرتبط
- نقطهٔ سفارش و حداقل موجودی را چطور تعیین کنیم
- کدینگ کالا: اصولی که بعداً پشیمانتان نکند
- واحد دوم و ضریب تبدیل: کارتن و عدد در یک کالا