وقتی کارفرما کارمندی را بیمه می‌کند، حق بیمه‌ای که به سازمان تأمین اجتماعی پرداخت می‌شود فقط آن مبلغی نیست که از حقوق کارمند کم می‌شود. بخش بزرگ‌تر را خود کارفرما می‌پردازد. دانستن این سهم‌ها هم برای محاسبهٔ هزینهٔ واقعی نیروی انسانی لازم است و هم برای ثبت درست در حساب‌ها.
سهم‌ها
| سهم | درصد از دستمزد و مزایای مشمول | چه کسی می‌پردازد |
|---|---|---|
| بیمه‌شده (کارگر) | ۷٪ | از حقوق کارمند کسر می‌شود |
| کارفرما | ۲۰٪ | کارفرما |
| بیمهٔ بیکاری | ۳٪ | کارفرما |
| جمع | ۳۰٪ |
این نرخ‌ها برای بیشتر کارگاه‌های مشمول قانون تأمین اجتماعی است. برخی کارگاه‌ها یا گروه‌ها ممکن است طبق قوانین حمایتی خاص، معافیت یا نرخ متفاوتی داشته باشند.
مثال
دستمزد و مزایای مشمول بیمهٔ یک کارمند در یک ماه ۲۰ میلیون تومان است (عدد فرضی):
| قلم | مبلغ |
|---|---|
| سهم کارمند (۷٪) | ۱٬۴۰۰٬۰۰۰ |
| سهم کارفرما (۲۰٪) | ۴٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| بیمهٔ بیکاری (۳٪) | ۶۰۰٬۰۰۰ |
| جمع حق بیمه | ۶٬۰۰۰٬۰۰۰ |
یعنی هزینهٔ واقعی این کارمند برای کارفرما، فقط بابت بیمه، ۴٫۶ میلیون تومان بیشتر از حقوق ناخالص اوست.
سقف و کف دستمزد مشمول
دستمزد مشمول بیمه سقف و کفی دارد که هر سال تعیین می‌شود: حق بیمه از دستمزدی کمتر از حداقل مزد قانونی محاسبه نمی‌شود و از سقف تعیین‌شده بیشتر هم نمی‌رود. این ارقام را هر سال از بخشنامه‌های سازمان تأمین اجتماعی بگیرید.
ثبت حسابداری
سند حقوق ماه (با همان مثال، بدون مالیات و سایر اقلام):
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| هزینهٔ حقوق | ۲۰ | |
| حق بیمهٔ پرداختنی (سهم کارمند) | ۱٫۴ | |
| حقوق پرداختنی | ۱۸٫۶ | |
| هزینهٔ بیمهٔ سهم کارفرما | ۴٫۶ | |
| حق بیمهٔ پرداختنی (کارفرما و بیکاری) | ۴٫۶ |
(اعداد به میلیون تومان)
پرداخت حق بیمه به سازمان:
| حساب | بدهکار | بستانکار |
|---|---|---|
| حق بیمهٔ پرداختنی | ۶ | |
| بانک | ۶ |
اشتباه رایج: فقط سهم کارمند ثبت می‌شود و سهم کارفرما تا روز پرداخت در هیچ‌جا دیده نمی‌شود. نتیجه: هزینهٔ نیروی انسانی کمتر از واقع و بدهی به تأمین اجتماعی پنهان.
مهلت پرداخت
طبق قانون تأمین اجتماعی، کارفرما مکلف است حق بیمهٔ هر ماه را حداکثر تا پایان ماه بعد همراه با صورت مزد (لیست بیمه) بپردازد. تأخیر، جریمه دارد.
پرسش‌های رایج
اگر سهم کارمند را از حقوق کم نکنیم چه؟
کارفرما در هر حال مسئول پرداخت کل حق بیمه است. اگر سهم کارمند کسر نشود، عملاً کارفرما آن را هم پرداخته است.
بیمهٔ تکمیلی هم جزو این ۳۰ درصد است؟
خیر. بیمهٔ تکمیلی قراردادی جداگانه است و ربطی به حق بیمهٔ تأمین اجتماعی ندارد.
همهٔ مزایا مشمول حق بیمه‌اند؟
خیر. بعضی اقلام، مثل عیدی و پاداش پایان سال، از شمول کسر حق بیمه خارج‌اند. مقالهٔ مزایای مشمول و غیرمشمول بیمه را ببینید.
این مقاله آموزشی است؛ نرخ‌ها، سقف و کف و معافیت‌ها را از آخرین بخشنامه‌های سازمان تأمین اجتماعی بررسی کنید.
جمع‌بندی
حق بیمهٔ تأمین اجتماعی ۳۰ درصد دستمزد و مزایای مشمول است: ۷ درصد سهم کارمند، ۲۰ درصد سهم کارفرما و ۳ درصد بیمهٔ بیکاری. سهم کارفرما هزینهٔ همان ماه است و باید همراه سند حقوق ثبت شود.
در پلاس حسابداری سند حقوق هر فیش، علاوه بر سهم کارمند، سهم کارفرما و بیمهٔ بیکاری را برای کارمند مشمول بیمه خودکار به هزینه و حق بیمهٔ پرداختنی می‌برد و لیست بیمه همان مبالغ را نشان می‌دهد. بیشتر در حقوق، دستمزد و کارگزینی.
مطالب مرتبط
- لیست بیمهٔ ماهانه: اطلاعات لازم و مهلت ارسال
- مزایای مشمول و غیرمشمول بیمه
- ثبت حسابداری حقوق و دستمزد